DIPOTSO TSE BUTSWANG HANGATA

BOEMO BA HO SE IKUTLWE KE ENG NA?
Kajeno, baemo ba batho ba sa ikutlweng bo utlwisiswa kalafong jwaleka boemo bo tshwanang le ha motho a robetse. Teng motho ha a tsebe ho tsoha le ho araba ntho tse etsahalang kantle le ka hare ho yena. Le ha ho le jwalo, ho ComaCARE re kgolwa hore batho ba boemong ba ho se ikutlwe ba sebetsa ka thata hore ba utlwe se etsahalang, ka tsela eo re ka tseba hore re buwe le bona ka tsela tse ding tse itseng.

MOTHO O BOEMONG BA HO SE IKUTLWE KAPA O ROBETSE?
Ha motho a le boemong ba ho se ikutlwe, o lemoha se latelang, ka nako e nngwe robetse ka nako e nngwe o shebile. Sena se tsebahala ka metsotswana e latelanang ka bogkutswane boikutlong bo bonyenyane haholo. Batho ba boemong bo sa ikutlweng ho ya etsahala hore ka nako e nngwe ebe ba tseba hore ho etsahalang kahohle.

NA MOTHO O YA TSEBA HO NKUTLWA?
Ka mehla ela hloko hore motho ya boemong bo sa ikutlweng o ya tseba ho utlwa. Ho utlwa ho dula ho le teng. Hangata bua le yena – ‘’mamedisisa’’ hore na ho na le ntho e supang hore o ya utlwa, qala ho sebedisa letshwao la (eya/tjhe) ho buisana le yena.

HO BOHLOKWA HORE KA KAMORENG HO SEKE HA BA LE LERATA, HO KGUTSE?
Ha ho jwalo. Ho molemo ho bua le yena ka lentswe le mokgwa o tlwaelehileng le teng hlokomela hore na boemo bo jwang ka kamoreng eo motho a robetseng ho yona. Ka nako e nngwe, ho tla hlokahala hore ho kgothaletsa le ho thoholetsa motho enwa ho etswe ke batho ba bangata.

Ke tlameha hore ke etse eng ha motho a shebahala eka o utlwa bohloko kapa o sisa pelo?
Hangata motho ha ana tsela ya ho bontsha hore o ikutlwa jwang, jwale o shebahala a le hara mahloko ho ba mo shebileng empa e ka nna yaba ha ho jwalo, hantle-hantle kahare ho yena a sa utlwe bohloko. Ha ho le jwalo o se inkela hore ba utlwa bohloko. Ho molemo hore o kgothatse motho ya sa ikutlweng le hore o se ke wa re ‘’o ya lla, kapa o utlwa bohloko’ mo bolelle hore ‘’ho na le metsi a tswang ka mahlong a hao’’. Hona ho kgothatsa motho hape ho tla etsa hore kelello ya hae e phaphame, e tsebe ho utlwa hore maikutlo a hae a jwang. Ha ho ka etsahala, leka ho bua le motho ya sa ikutlweng ka tsela e itseng, tsela e tla bontsha hore na o ikutlwa jwang, kapa o dumellana le wena kapa tjhe.

HA KE FEREKANYE MOTHO YA SA IKUTLWENG HA KE NTSE KE ETSA MOSEBETSI WA BATHO BA SA IKUTLWENG, HAHOLO HA BA SHEBAHALA EKA BA KGUTSITSE?
Ha u mo tshwenye ha ekaba u ithuta hore na motho o ya hloleha le hape ho leka hore a bontshe hore o ya o utlwa na. O seke wa leka ho bua le yena ho feta dintlha tse tharo. Ha a sa o arabe, ha se ho bolela hore teko ya hao ha ya phomella. E kanna yaba hore motho ya sa ikutleng o borokong bo tebileng kapa monahano wa hae o tebile kapa o sebetsa ka hare. Ketso e tswang kantle e kanna ya ba molemo hobane e ka etsa hore monahano o phaphame. Hona ho ka tlisa phetoho boemong ba motho ya sa ikutlweng. O kanna wa iphumana o le tseleng e nepahetseng ya ho fumana ho buisana le motho ya boemong ba ho se ikutlwe.

NA NKA KGONA HO AMA MOTHO YA BOEMONG BA HO SE IKUTLWE?
Ha o ka itsebisa yena, ka ho tjho hore wena o mang le ho kopa tumello.
Ditokelo tsa batho di ama batho bohle. Jwale he, o tlameha ho ela hloko ha o buwa le motho ya sa ikutlweng.How long does a coma last?

BOEMO BA HO SE IKUTLWE BO NKA NAKO E KAE?
Ka kakaretso boemo ba ho se ikutlwe bo tebileng bo nka dibeke tse pedi ho ya ho tse nne. Ha motho a sa tsohe boemong ba ho se ikutlwe, o be a le kahare ho boemo bo tswanang le ho robala. Boemo bona bo etsahala haholo ho batho ba bileng le kotsi bokong, le batho ba utlwileng bohloko ka tsela tse itseng, ka baka leno, phallo ya madi a bona ha e tsamaye hantle. e kanna ya etsa hore ba be le hona ba bonahala eka ba tla tloha ba ikela badimong. Ka kakaretso, batho ba boemong ba ho se ikutlwe ba lemetseng bokong hangata ba a tseba ho fola haholo, ha ba newa kalafo e tobaneng le ya batho ba sa ikutlweng. Le ha ho le jwalo, kotsi ya hloho e ama batho ka ho se tswane. Le teng ho boima ho tjho hore motho aka thuseha jwang.

HO MOLEMO HORE MOTHO YA SEBETSANG LE BATHO BA BOEMONG BA HO SE IKUTLWE A SEBETSE LE MOTHO YA MOTSEBILENG PELE HO BOEMO BA HO SE IKUTLWE?
Ho molemo ho fumana pele tsebo ka boemo ba mmele le monahano pele motho a fumana boemo ba ho se ikutlwe. Ho bohlokwa ho tseba nnete hobane ha motho a bonahala ekare o ya phaphama, a kanna a hopola hore ho ne ho etsahala eng ka yena pelenyana. Le ha ho le jwalo, o seke wa mo hopotsa, ha ontse o buisana le yena, ha e kaba ha o fumane karabo ho yena. Mohlomong ha a nahane ka tsona ho robaleng ha hae ho tibileng.?

NA EKABA TEKO YA KALAFO ETENG, E JWANG NA?
Ha motho a le boemong ba ho se ikutlwe, diteko tse itseng di a sebediswa ho bontsha hore kotsi e etsahetse kae bokong.

• Teko e etswa ka ‘electroencephalogram’ (EEG) e sediswang hore e bontshe hore motho o shebile, o tsohile kapa o robetse.
• E nngwe e sebediswang ke ‘computerized tomography (CT) kapa computerized axial tomography (CAT) yona e bontsha dikarolo kaofela tsa boko le hore na boemo ba boko bo jwang na.
• Le Glasgow le Rancho Los Amigos scales, tsona he, di lekanya boema ba ho se ikutlwe. Di bontsha hore boemo ba ho se ikutlwe bo tebile ha kae na.
• E teng tsela e nngwe ya ho hlahloba bana bao le bona ba leng boemong ba ho se ikutlwe.

  
  KENG MACHINI LE DI POMPO TSE NGATA TSE KENANG LE TSE TSWANG HO MOKUDI?
  Machini eno eka betheng, e behetswe hore e hlokomele mokudi le ho mo boloka boemong bo tsitsitseng. Setshabe ho botsa mooki kapa ngaka hore ba etsang. Tse ding tse tlwaetsweng ho sebediswa ka kalafong:

• Ke pompo e tshesanyane e kopane le machini, pompo ena e kena mothapong wa madi, hangata letshohong. Mosebetsi wa yona ke ho shebana le hore madi a boima jwang le hore oxygene le carbon dioxide di kae mading.

• Ena ke pompo e bonolo, e sebediswa ho hula le ho kenya tsohle tse metsi mmeleng. Hangata, e hula moroto ka senyeng.

• Machini ona, o hlahloba hore pelo ya mokudi e sebetsa jwang na. Machini ona o na le ,dithapo tsa motlakase tse nang le sekwahelo se botjhitja, se bewang sefubeng.

• Ona o lekanya boima ka bokong, machine ona o bewa lehateng la hloho.
  

• Pompo ena e kena mothapong wa madi ka yona maro le meriana di ka fanwa mmeleng.

• Pompo e feta ka hare ho nko, le mmetso e qetella ka mpeng. Pompo ena e dumella hore motho a ka fetshwa ka yona. Entsha le bodila ka mpeng.

• Machini ona o thusa motho ka ho phefomoloha.
  Pompo e kenngwa lesobeng le entsweng qoqothong, ho thusa ka ho phefomoloha.
  
  NA NKA THUSA BA LELOKO JWANG?
  Jwalo ka motho ya fanang ka thlokomelo kapa motswalle, nka nako ho mamela maikutlo a ba leloko le metswalle kantle le ho ba moahlodi. Ka nako e nngwe ba leloko ba tla iphumana ba halefile, ba se na tshepo, kapa matla, jwalo jwalo. Maikutlo a bona ba kanna ba a bontsha ka tsela e sa nepahalang. Ba mamele, o ba tlose pela mokudi. Ba bolelle ka mosebetsi wa ComaCARE, le hore ba ka fumana tsebiso hokae.

NA KE ENG LENGOLO LA THATO YA BOPHELO?
Lengolo la thato ya bophelo, le tswhana hape jwaleka , taelo eka hodimo. Hangata e na le taba e hlahisang hore ‘motho ha a batle hore bophelo ba hae bo iswe halelele ka maikeketso. Le ha ho le jwalo, hang ha motho a iphumana a le boemong ba ho se ikutlwe maikutlo a ka nna a fetoha. Batho ba bang bona ba iphumana ba nahana ka ba leloko la bona. Batho ba bang bona ba ya tswa boemong ba ho se ikutlwe ba phele hantle metsotso, dikgwedi, kapa tsona dilemo tse ngata. Ho ComaCARE, taba ya sehloho ya mosebetsi wa rona ke TWO STATE ETHIC-ke hore re nka ka kelello, taba e itseng e ngotsweng ka pele. Re ananela hore batho ba fumane tsebiso ka ho phela le ho shwa boemong ba boikutlo. Le hape re ananela hore batho ba ka batla ho tseba ka tsa ho phela kapa ho shwa maemong a mang a ho ikutlwa. Batho hangata ba na le ho fetola menahano ya bona le batho ba iphumanang ba le boemong ba ho se ikutlwe ba na le tokelo ya ho fetola monahano wa bona.
Na e teng tsela ya ho fumana tsebo ka boemo bo sa ikutlweng?
E ya ho, www.comacare.com
Kapa, ngolla ho
info@comacare.com

Hae